Jan

beach-elderly-love-160936

Het is oorlogstijd, de Tweede Wereldoorlog is begonnen. Om in Nederland onder de dienstplicht uit te komen, gaat Jan als knecht op een boerderij net over de grens in Alstätte werken. Vanuit daar maakt hij de oorlog mee. Er zijn bominslagen vlak in de buurt en als hij in het voorjaar van ‘44 aardappelen poot, ziet hij hoe er in de verte boven de bossen een Duits gevechtsvliegtuig uit de lucht wordt geschoten. Hij schetst hoe Alstätte er een jaar later vlak na het bombardement in maart 1945 uitziet. Hij loopt er langs het puin van wat de dag ervoor nog een postkantoor, station en kerk waren. Als hij aan de rand van het dorp komt, ziet hij een varken rondscharrelen in een groot diep gat op de plek waar de kruidenierswinkel stond.

Naast al deze indrukken van geweld, is er ook de liefde. Gerda is de oudste dochter van de boer waar hij werkt en ze worden verliefd.

De oorlog is voorbij en Jan keert terug naar het boerenbedrijf van zijn ouders. Elke vrije dag grijpt hij aan om Gerda op te zoeken. Altijd in het geheim, want het wordt niet op prijs gesteld nog contact te onderhouden met Duitsers. Vrede of niet, het blijven de vijanden. Na enkele maanden wordt Jan toch bij de grens staande gehouden en moet hij zijn paspoort inleveren, wat het einde van zijn bezoekjes betekent. Nog enkele brieven sturen ze over en weer tot Jan een andere vrouw leert kennen, Annie. Hij trouwt met haar en samen krijgen ze een zevental kinderen.

Ik spreek Jan in het najaar van 2017. Ik tref deze man van 91 alleen aan in de keuken van zijn ouderlijk huis. Zijn vrouw is een jaar eerder overleden. Hij vertelt me over de oorlog en hij drukt me op het hart te genieten van het leven, want je weet nooit hoe lang je is gegeven.

Een week voor mijn bezoek is Jan naar Alstätte gegaan om Gerda op te zoeken. Voor het eerst in al die jaren hebben ze weer met elkaar gesproken. Jan was zenuwachtig voor de ontmoeting. Hij vroeg zich af of hij misschien een verkeerde keuze had gemaakt. Ergens knaagde er nog altijd een schuldgevoel dat hij het contact tussen hen heeft laten verwateren. De angst bleek onterecht. Het was een bijzonder weerzien. Ze hebben samen herinneren opgehaald en bijgepraat over hun levens. Ook zij is niet lang na de oorlog getrouwd en inmiddels grootouder.

In de keuken van Jan hangt boven het dressoir de trouwfoto van Jan en Annie. Eromheen hangen ingelijste pasfoto’s van de kleinkinderen. Terwijl hij vertelt, zie ik hem er soms naar kijken en zijn rimpelige gelaat heeft dan een uitdrukking die ik maar op één manier kan interpreteren.

Liefde.

Deze column is offline gepubliceerd in Rond Haaksbergen.

Geef een reactie